Inspiratie


Leestips ………….

 

 

⇒  Gedoe management (Frank Schurink, 2021). Praktisch iedereen heeft (wel eens) last van gedoe. Erg lastig wordt het als het je leven negatief beheerst en je niet weet hoe je er vanaf moet komen. Schrijver bekijkt stressgevend gedoe vanuit het brein van de mens: onze hersenen produceren permanent gedoe als we ze niet managen. Dit boekje geeft de lezer handvaten om stressgevend gedoe te leren managen. Schrijver legt uit hoe je meer gebruik van je ‘groene brein’ kunt maken als je wordt geconfronteerd met je ‘rode brein’. Je ‘rode brein’ is belangrijk om je veilig door het leven te loodsen en is er automatisch. In het ‘rode brein’ wordt je functioneren gedreven door automatische gedachten. Maar het kan soms voelen alsof je geen vat hebt op je brein. Dan heb je het ‘groene brein’ nodig, dat wordt gestuurd door gedachten die je kunt creëren en sturen. Dit brein moet je bewust aanzetten. De stelling van de schrijver is: ‘Gedoe managen schept ruimte voor iets anders dan gedoe’. Het is een leerproces. Interessant en lezenswaardig boekje voor iedereen die wel eens last heeft van irritant en stressgevend gedoe.

   

⇒  De boekhouder en de overste (Sana Valiulina, 2022). Dit fascinerende boek heeft schrijfster toegevoegd aan haar eerder geschreven roman ‘Kinderen van Brezjnev’. Het beschrijft het door de staat gemonopoliseerde geweten van burgers. Het is in een prachtige parabelvorm geschreven. De parabel gaat over het troosteloze bestaan van de overste die regeert vanuit zijn eigen ‘bubbel’ en zijn eigen waarheid en over de boekhouder die crepeert en weigert om valse documenten te ondertekenen. Deze parabel over het geweten van machthebber en brave burger is diep verontrustend omdat het verhaal echt gebeurt. De brave burger hoort over misstanden en onrecht, en was daarover uiteraard bijzonder verontwaardigd, maar voor zichzelf verklaarde hij het als overblijfselen van het verleden. Rechtvaardigheid zal het volgens hem van het kwaad winnen. De brave burger doet zijn plicht. Dat is zijn simpele en rechttoe-rechtaanfilosofie. Hij staat op zijn rechten, maar ondertussen gebeurt er wat de machthebber van plan is te doen. De brave burger verkeert volgens de parabel in een gevangenis. Bijzonder boek en zeer lezenswaardig voor bestuurders, leidinggevenden, personeelsadviseurs, ondernemingsraden, ombuds- en klachtenfunctionarissen, vertrouwenspersonen.  

 

⇒  Het spiegelwoordenboek (Tara June Winch, 2021).Schrijfster is van vaderszijde van Arboriginal-afkomst en beschrijft wat het met een mens doet als hem/haar de eigen identiteit, de eigen taal, de eigen leefgemeenschap en de eigen tradities worden afgenomen. Deze roman is daarom zo indrukwekkend, omdat het niet alleen een inkijkje geeft in de hartverscheurende geschiedenis van de culturele genocide van de Arboriginals, maar je vooral ook bewust maakt van wat het met mensen (jong en oud) doet, de gevoelens en de gedachten, wanneer zij actief worden vervreemd van zichzelf, misbruikt, losgerukt uit hun taal en sociale verbanden. De kracht van het boek is de beperking: het beschrijft de geschiedenis van een fictief stadje en een klein aantal fictieve personages. Speciale aandacht wordt gegeven aan taal en aan de betekenis van woorden en van uitdrukkingen. De positieve oproep van dit boek is: Willen we mensen hun zelfsturende behoefte en vermogen (terug)geven, dan begint dat met het (her)waarderen van hun identiteit en het faciliteren van hun behoefte aan zelfrealisatie en erbij horen. Boeiend en lezenswaardig voor iedereen die met en voor mensen werkt en uiteraard die in inheemse culturen geïnteresseerd is.   

 

⇒  De Tirannie van verdienste (Michael J. Sandel, 2021). Sandel gaat in dit boek uitvoerig in op de kenmerken van de huidige meritocratische samenleving, waarin het belangrijk wordt gevonden dat ieder mens de eigen talenten gebruikt om hoger op te klimmen naar nieuwe, prettige posities waarin men aanzien geniet. De gedachte is dat iedereen daartoe gelijke kansen moet hebben. Een hogere opleiding wordt gezien als een verdienste. Er is sprake van een ’tirannie van verdienste’, volgens schrijver. Hij stelt: ‘Dat we in een maatschappij leven die waarde hecht aan onze talenten is een geluk dat we hebben, en niet iets dat ons toekomt’. Hij wijst er op dat gelijke kansen voor ongelijke mensen tot (nog meer) ongelijkheid in de samenleving leidt. Hij voert een pleidooi om, naast gelijke kansen, zorg te dragen voor gelijkheid van omstandigheden. Individueel geluk vraagt ook dat mensen in staat moeten zijn om een leven van waardigheid te kunnen leven. Belangrijk is, dat er een rechtvaardige verdeling is van erkenning van ieders bijdrage aan de maatschappij. Alle arbeid verdient zijn waardigheid. Lezenswaardige visie voor managers, management- en personeelsadviseurs, ondernemingsraden, vertrouwenspersonen.  

 

⇒  Ruis (Daniel Kahneman, Olivier Sibony en Cass R. Sunstein, 2021). Het boek gaat over het verschijnsel, dat overal waar mensen tot een oordeel moeten komen de kans op ruis (= ongewenste variabiliteit) aanzienlijk blijkt te zijn. Bijvoorbeeld: Waarom krijgt de een voor hetzelfde delict een veel zwaardere straf dan een ander? Waarom komen verschillende artsen bij eenzelfde patiënt tot een andere diagnose? Variabiliteit in beslissingen komt vaak voor, bijvoorbeeld bij het beoordelen van sollicitanten, trendvoorspellingen, vingerafdrukken, asielaanvragen, ongewenst gedrag et cetera. Schrijvers geven vele praktische voorbeelden van situaties waarin men naar hetzelfde kijkt maar daarover een verschillend oordeel heeft, terwijl dat oordeel identiek zou moeten zijn. Dat leidt tot ongewenste en zo mogelijk onrechtvaardige en wellicht ook risicovolle beslissingen. Zij leggen ook uit waardoor ruis ontstaat en baseren zich daarbij op wetenschappelijk onderzoek. Concrete oplossingen worden in dit zeer lezenswaardige boek genoemd, waarmee ruis zoveel mogelijk kan worden voorkomen of beperkt. Dit boek is een must voor iedereen die mensen en situaties moet beoordelen en daarover beslissingen moet nemen. Om professionals en organisaties te helpen zich meer bewust te zijn van de rol van ruis bij hun beoordelingen en hun handelen. 

   

⇒  Leidinggeven aan professionals? Niet doen!  (Mathieu Weggeman, 2007). Dit boek kreeg in 2008 de waardering ‘managementboek van het jaar’  maar is ook nu nog steeds zeer lezenswaardig. Schrijver, gespecialiseerd in innovatie management, stelt dat professionals al gemotiveerd zijn en graag willen kunnen doen waar ze enthousiast over zijn en waarvoor ze hebben gestudeerd. Echte professionals doen liever iets goed dan iets fout. ‘Pas op dat je dat enthousiasme niet verprutst!’ Hij geeft inzicht in de kenmerken van professionals en hoe managers kunnen voorkomen dat zij op een demotiverende en disproductieve wijze hun professionals ondersteuning geven. Hoe collectiever de ambitie is tussen professionals en managers, hoe meer shared values en hoger energieniveau en minder hobbyisme en planning en controlgedrag. Veel praktische tips worden gegeven: de loopbaanontwikkelingladder, beperking managementtijd, sturen op persoonlijke output, ontwikkeling van team commitment, kennisontwikkeling, zelfsturing, de Rijnlandse manager. Een erg lezenswaardig boek voor iedereen die zijn/haar inzicht in dienend en motiverend management van professionals wil vergroten en toepassen.

 

⇒  Mintzberg in essentie (Henry Mintzberg, 2019). Met 42 korte verhalen geeft deze tot nadenken dwingende schrijver zijn essenties van management weer. Een paar uitspraken van hem: ‘Je werk goed doen is beter dan de beste willen zijn’. ‘Netwerken zorgen voor verbinding; gemeenschappen zorgen voor elkaar’. ‘De epidemie van zielloos management’. ‘Strategieën laten groeien als onkruid in een tuin’. ‘Als je het niet weet hoe je het moet aanpakken, moet je misschien doen om te denken in plaats van denken om te doen’. Met beelden uit de praktijk heel lezenswaardig voor niet alleen managers, maar ook managementadviseurs, ondernemingsraden, vertrouwenspersonen.

 

⇒  De onbevreesde organisatie (Amy C. Edmondson, 2020). Deze hoogleraar leiderschap en management legt de vinger bij een belangrijk maar helaas ondergewaardeerd en onderbelicht onderwerp: psychologische veiligheid in teams en organisaties. Zij legt aan de hand van praktische voorbeelden en wetenschappelijk onderzoek uit waarom en hoe bijvoorbeeld angst, je niet vrij voelen om openhartig te zijn, geen kritiek durven geven of fouten durven aangeven, de resultaten en vooruitgang van teams en organisaties kunnen schaden.  Erg verhelderend en lezenswaardig voor iedereen die leiding geeft of (beroepsmatig) wordt geconfronteerd met psychologische onveiligheid in team of organisatie.

 

⇒  Terug naar Reims (Didier Eribon, 2018). Dit meesterwerk laat de lezer doorvoeld begrijpen op welke sluipende manier uitsluitingsmechanismen werken. Schrijver geeft op een indringende wijze inzicht in wat het met een mens doet als hij/zij met uitsluiting wordt geconfronteerd en hoe hij/zij probeert te laten zien ook tot de ‘normale mensen’ te behoren. ‘Het verhaal is autobiografisch met een sociologische analyse, wat resulteert in een complex en persoonlijk essay’. Uitsluiting en gevoelens van uitsluiting zijn ook anno 2020 heel actueel. Voor iedereen erg lezenswaardig die geïnteresseerd is in oorzaken en gevolgen van deze sociale problematiek.

 

⇒  Identiteit (Paul Verhaeghe, 2012). Deze Vlaamse hoogleraar geeft met heldere voorbeelden verdieping aan het thema identiteitsopbouw. “Wie wij zijn wordt bepaald door de context waarin wij leven”. Als mensen ‘de kluts kwijt zijn’, dan zegt dat iets over de omgeving. Die omgeving verandert ingrijpend en bijgevolg de mensen zelf. Identiteit heeft ook meer met worden te maken dan met zijn: “de ander bepaalt de manier waarop ik over mezelf denk”. “Op grond van wat ik te horen gekregen heb tijdens mijn identiteitsopbouw, ben ik zelfzeker, stap ik vol vertrouwen de ander tegemoet of ben ik angstig”. Schrijver heeft een boeiende en strijdbare manier van vertellen. Een must om te lezen voor iedereen die met mensen werkt of er leiding aan geeft.  

 

⇒  De lessen van Ubuntu (Mungi Ngomane, 2019). De wijsheid voor het leven wordt van generatie op generatie doorgegeven, schrijft Mungi, de kleindochter van de bekende Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu. Zij beschrijft op enthousiaste wijze voor haar nageslacht welke lessen belangrijk zijn geweest bij de aanpak van onder meer de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Deze commissie had een manier gevonden om de Zuid-Afrikaanse natie na het rassenconflict op te bouwen. Erg de moeite waard om de lessen van deze Afrikaanse filosofie voor een gelukkig leven te lezen in het kader van Herstelrecht en Herstelgericht werken.

 

⇒  Het kwaad (Julia Shaw, 2019). Schrijfster begint met een citaat van Nietzsche (1881): “Böse denken heisst böse machen”. Kwaad denken betekent kwaad scheppen. Aan de hand van allerlei psychologische casestudies gaat ze op zoek naar hoe het komt dat we in een persoon een soort afgrijselijk kwaad kunnen zien. En waarom ogenschijnlijk normale mensen tot bijvoorbeeld sadistisch gedrag, slavenhandel of (industriële) moord  kunnen overgaan. Haar visie is, dat ontindividualisering en ontmenselijking mede veroorzaakt worden door bijvoorbeeld ethische blindheid of omdat de (bedrijfs)cultuur en de maatschappij daarvoor ruimte bieden. Lezenswaardig. Over het fenomeen kwaad dat in mensen te vinden is. 

 

⇒  De meeste mensen deugen (Rutger Bregman, 2019). “Mensen zijn geen engelen. Zij hebben een goed been en een slecht been. De vraag is welk been zij trainen”. Aan de hand van wetenschappelijk onderbouwde voorbeelden legt de schrijver uit dat mensen een sterke voorkeur hebben voor dat goede been. Een positief mensbeeld is realistisch: “We leven op een planeet waar mensen ten diepste geneigd zijn tot het goede”. Een levendige beschrijving. Veel interessante en bruikbare inzichten uit psychologie, archeologie, biologie en economie.

 

⇒  Straf (Ferdinand von Schirach, 2018). Twaalf vertellingen over onszelf. Hoe zijn we geworden die we zijn? De schrijver laat aan de hand van boeiende situaties zien hoe moeilijk het is om een individu recht te doen. De vertellingen gaan over de vooringenomenheid over goed en slecht, het streven naar geluk en daarbij falen, het functioneren van de rechtsstaat, het onderzoeken van schuld en het bepalen van straf. Indrukwekkend. In weinig zinnen over grote levensverhalen en rechtsgevoel.

 

⇒  Het verdeelde gemoed (Hubert Hermans en Els Hermans-Jansen, 2002).  Wat mensen belangrijk vinden, gaat over hun streven naar zelfrealisering en hun verlangen naar verbondenheid met iets of iemand (bestaansverlangens).  Schrijvers geven helder inzicht in de door hen ontwikkelde zelfkonfrontatiemethode ZKM. Hiermee kunnen mensen (onder begeleiding) hun zelfkennis vergroten. Een belangrijke rol bij de zelfonderzoeken spelen de gevoelens van mensen. Gevoelens vormen de brug tussen belangrijke ervaringen in verleden, heden en toekomst enerzijds en de  bestaansverlangens van mensen anderzijds.   

 

⇒  Intimiteit (Paul Verhaeghe, 2018). “De soms mooie, maar vaak moeilijke verhouding die wij hebben met anderen, heeft te maken met de soms mooie, maar vaak moeilijke verhouding met onszelf”.  “Om van iemand te kunnen houden, moet ik mij goed in mijn vel voelen”. Schrijver geeft vele voorbeelden uit de praktijk. Zijn visie is om bij het leren kennen van onszelf, onszelf te zien als deel van een groter geheel, samen met anderen. Voor hem kan zelfzorg  niet los gezien worden van zorg voor de ander. Een inspirerende kijk op autonomie en verbondenheid.

 

⇒  Nieuwe autoriteit (Haim Omer, 2015). “De afbraak van het gezag in de samenleving van de afgelopen decennia is een van de oorzaken van de toename van intimiderend en gewelddadig gedrag”. “Hoe kan gezag worden uitgeoefend zonder de waarden van autonomie en cultureel pluralisme aan te tasten?” Schrijver biedt een denkkader voor een nieuwe vorm van autoriteit. Met inzichtelijke voorbeelden en praktische ideeën. Over het creëren van een leefwereld die veiligheid biedt door collectief gedragen verbindend gezag. Zijn kernbegrippen zijn gezamenlijke regie, steunnetwerken, waakzame zorg en geweldloos verzet. Inspirerende visie tegen machteloosheid en voor veilig en verbindend gezag.

 

⇒  Aantekeningen bij een moord (Peter Vermeersch, 2019). Schrijver doet indringend verslag van zijn ervaringen, gevoelens en toenemende inzichten als hij als volksjurylid betrokken is bij een strafzaak. Veel vragen komen bij hem op. Helpt het om iemand te straffen? Hoe voelt het om getroffene te zijn? Zou naast het kijken naar regels en schuld, ook gefocust moeten worden op het leed dat is aangericht, op gevoelens van alle betrokkenen, op herstel van schade, op ontmoetingen tussen getroffenen en veroorzakers? Een inspirerend boek bij het nadenken over vorm en inhoud van Herstelrecht en over rechtsgevoel.